Xin lỗi tiếng Trung: 对不起 và 不好意思 & cách viết 对

Biết nói xin lỗi tiếng Trung đúng lúc quan trọng không kém lời chào. Câu thông dụng nhất cho một lời xin lỗi thật lòng là 对不起 (duìbuqǐ). Nhưng người Trung Quốc còn hay dùng 不好意思 (bù hǎoyìsi) cho những tình huống ngại ngùng nhẹ nhàng - và dùng nhầm hai câu này khiến bạn nghe hơi lạ. Bài này phân biệt rõ 对不起 với 不好意思, gom thêm vài cách xin lỗi khác, và hướng dẫn viết chính chữ 对 - đúng mũi nhọn của người học viết Hán tự.

Xin lỗi tiếng Trung nói thế nào?

Cách xin lỗi phổ biến và chân thành nhất là 对不起 (duìbuqǐ), dùng khi bạn thực sự làm sai điều gì đó - giẫm phải chân ai, làm vỡ đồ, hay làm phiền lòng người khác. Nghĩa đen của nó rất hay: 对 là "đối mặt", 对不起 tức là "không dám nhìn thẳng vào mặt bạn" vì áy náy.

Về phát âm, chữ 不 ở giữa đọc thanh nhẹ (duì-bu-qǐ), không nhấn. Muốn xin lỗi nghiêm túc hơn nữa, bạn thêm đối tượng: 对不起你 (duìbuqǐ nǐ - xin lỗi bạn). Chỉ cần thuộc 对不起 là bạn đã đủ dùng cho hầu hết lời xin lỗi thật lòng.

对不起 và 不好意思 khác nhau ra sao?

Khác biệt nằm ở mức độ: 对不起 dành cho lỗi thật sự, còn 不好意思 chỉ là câu xã giao cho những tình huống ngại ngùng nhỏ. 不好意思 (bù hǎoyìsi) nghĩa đen là "thấy ngại, mất tự nhiên", nhẹ hơn nhiều một lời xin lỗi.

Nói nôm na: bạn vô ý làm đổ ly nước của người khác thì nói 对不起; còn muốn lách qua chỗ đông người hay bắt chuyện hỏi đường thì một câu 不好意思 là vừa đủ, tự nhiên. Người mới hay dùng 对不起 cho mọi thứ, nghe hơi nặng nề - biết chọn 不好意思 cho tình huống nhẹ sẽ khiến bạn nói tự nhiên hơn hẳn. Một lưu ý phát âm: chữ 不 vốn là thanh 4 (bù), khi đứng trước 好 (thanh 3) thì giữ nguyên thanh 4, nên đọc là "bù hǎoyìsi".

Các cách xin lỗi khác và cách đáp lại

Ngoài hai câu trên, tiếng Trung còn vài cách xin lỗi tùy mức trang trọng, cùng những câu đáp lại quen thuộc:

• 抱歉 (bàoqiàn) - "xin lỗi", trang trọng hơn 对不起 một chút, hay gặp trong công việc, thông báo.
• 请原谅 (qǐng yuánliàng) - "xin hãy thứ lỗi", dùng khi lỗi lớn, cần được tha thứ.
• 我错了 (wǒ cuò le) - "tôi sai rồi", lời nhận lỗi thẳng thắn, thân mật.

Khi ai đó xin lỗi bạn, đừng im lặng - có vài câu đáp rất thông dụng: 没关系 (méi guānxi - không sao đâu), 没事 (méi shì - không có gì), hoặc 不要紧 (bú yàojǐn - không hề gì). Chỉ cần thuộc 没关系 là bạn đã đáp lại được trong hầu hết tình huống. Nếu muốn nắm chắc luật biến điệu của chữ 不 trong 不要紧, hãy đọc kỹ pinyin và thanh điệu cơ bản.

Cách viết chữ 对

Đây là phần thú vị với người học viết: 对 (duì) gồm 5 nét, ghép từ hai phần rõ ràng - đọc hiểu cấu trúc là nhớ được cả chữ. Số nét lấy theo dữ liệu nét chuẩn.

Chữ 对 chia làm hai khối trái - phải:

• 又 (yòu, bộ hựu) bên trái - vốn vẽ hình bàn tay, nghĩa gốc là "bàn tay, lại nữa", gồm 2 nét.
• 寸 (cùn, bộ thốn) bên phải - vốn là đơn vị đo (tấc), gợi ý sự chừng mực, đúng thước, gồm 3 nét.

Ghép lại thành mẹo nhớ: làm việc bằng tay (又) theo đúng thước đo, đúng chuẩn mực (寸) - thì kết quả mới "đúng, chính xác". Đó chính là nghĩa của 对 (âm Hán-Việt: ĐỐI, như trong "đối diện", "đối đáp"). Về thứ tự viết, 对 tuân theo quy tắc trái trước phải sau: viết trọn 又 bên trái, rồi mới tới 寸 bên phải.

Một điểm đáng lưu ý: 对 là chữ giản thể; bản phồn thể viết là 對, phức tạp hơn nhiều ở phần bên trái. Đây là ví dụ điển hình cho cách chữ giản thể rút gọn nét - nếu tò mò, bạn đọc thêm giản thể và phồn thể khác nhau thế nào. Cách gọi tên chữ theo âm Hán-Việt như ĐỐI được giải thích trong bài âm Hán-Việt là gì; còn muốn quen cách học một chữ qua cấu trúc, xem cách viết chữ 人 (người).

Học xong lời xin lỗi, bạn có thể học tiếp cách chào hỏi tiếng Trung và cảm ơn tiếng Trung để đủ bộ ba câu xã giao cơ bản. Bạn cũng có thể tra tự hình chữ 对 trên Wiktionary để đối chiếu.

Xin lỗi tiếng Trung, nói cho đúng, chỉ cần phân biệt được 对不起 cho lỗi thật và 不好意思 cho tình huống ngại nhẹ. Và một khi đã biết xin lỗi ai đó bằng tiếng Trung, sao không học luôn cách viết chữ 对 cho trọn vẹn? Với Kai Hanzi (开), bạn được xem chữ 对 chạy từng nét theo đúng thứ tự, tự luyện viết trên màn hình và được chỉnh ngay từng đường - để mỗi chữ bạn học không chỉ đọc được mà còn viết được bằng tay.