HSK 3.0 khác HSK 2.0 thế nào? 5 thay đổi cần biết

HSK 3.0 khác HSK 2.0 không chỉ ở chuyện thêm ba cấp. Thay đổi sâu hơn nằm ở cách đo: bản cũ đo bạn bằng một con số từ vựng, bản mới đo bằng bốn trục cùng lúc, và lần đầu tách bạch chữ chỉ cần nhận mặt với chữ phải viết được bằng tay.

Bài này xếp năm khác biệt theo mức độ ảnh hưởng tới cách bạn học hằng ngày - từ cái ai cũng thấy tới cái ít người để ý nhưng tốn thời gian nhất. Số liệu phía HSK 3.0 trích từ văn bản gốc của chuẩn trên trang Bộ Giáo dục Trung Quốc.

HSK 3.0 khác HSK 2.0 ở đâu?

Gọn trong năm ý: nhiều cấp hơn, đo bằng bốn chiều thay vì một, thêm kỹ năng dịch, tách chữ viết tay khỏi chữ nhận biết, và đề thi ngắn lại chứ không dài ra. Bảng dưới là bản tóm; mỗi khác biệt được mổ kỹ ở các mục sau.

Cột HSK 2.0 dùng những con số được công bố rộng rãi theo đại cương bản cũ. Chúng tôi chưa mở được văn bản đại cương gốc để đối chiếu từng số (hai bản PDF chính thức hiện đang lỗi chứng chỉ bảo mật), nên cột này để ở mức "khoảng". Cột HSK 3.0 thì trích thẳng chuẩn GF 0025—2021.

Khác biệt 1: sáu cấp phẳng thành ba đẳng chín cấp

HSK 2.0 chia sáu cấp ngang hàng. HSK 3.0 gom thành ba đẳng - Sơ đẳng (初等) cấp 1 đến 3, Trung đẳng (中等) cấp 4 đến 6, Cao đẳng (高等) cấp 7 đến 9 - rồi nối thêm ba cấp trên cùng cho năng lực học thuật và chuyên môn.

Điều này có hai hệ quả thực tế. Thứ nhất, trần của thang được nâng lên: trước đây HSK 6 là hết đường, giờ còn ba bậc nữa cho người làm nghiên cứu, dịch thuật, chuyên môn sâu. Thứ hai, ba cấp cao không được tách nhỏ chỉ số - chuẩn ghi rõ 「高等语言量化指标不再按级细分」, nghĩa là cấp 7, 8 và 9 dùng chung một bộ chỉ số định lượng. Nguồn nào đưa ra con số riêng cho từng cấp trong ba cấp ấy là tự suy diễn.

Muốn nhìn toàn cảnh chín cấp và mỗi chặng học được gì, xem lộ trình HSK 1→9.

Khác biệt 2: từ một con số sang bốn trục

Đây là thay đổi âm thầm nhưng đổi hẳn cách ôn. HSK 2.0 chủ yếu neo vào lượng từ vựng mỗi cấp. HSK 3.0 định lượng năng lực trên bốn chiều cùng lúc: âm tiết, chữ Hán, từ vựng và điểm ngữ pháp - mỗi cấp là một hồ sơ bốn trục, không còn là một con số đơn độc.

Các con số trên là tích luỹ - tổng cộng dồn tới hết cấp đó, không phải lượng thêm mới của riêng cấp ấy. Điểm đáng chú ý: ở sáu cấp đầu, mỗi cấp thêm đúng 300 chữ Hán, đều tăm tắp. Nhịp đều này giúp bạn lên kế hoạch học chữ theo tuần một cách rất dễ chịu.

Hệ quả cho người ôn thi: cày từ vựng thôi không còn đủ. Ngữ pháp và chữ Hán giờ là hai trục được đếm riêng, và bạn có thể mạnh trục này mà hụt trục kia.

Khác biệt 3: thêm kỹ năng dịch

HSK 3.0 đánh giá năm kỹ năng thay vì bốn - nghe, đọc, viết, nói và dịch. Theo chuẩn, kỹ năng dịch (译) bắt đầu xuất hiện từ cấp 4 trở lên; ba cấp Sơ đẳng vẫn chỉ có nghe, nói, đọc, viết.

Với người Việt, đây vừa là gánh nặng vừa là lợi thế. Gánh nặng vì dịch là kỹ năng phải luyện riêng, không tự đến từ việc đọc nhiều. Lợi thế vì cầu Hán–Việt khiến người Việt bắt nghĩa nhanh hơn mặt bằng chung - 学 là "học", 国 là "quốc", 心 là "tâm". Xem thêm âm Hán-Việt và lợi thế của người Việt.

Khác biệt 4: chữ nhận biết tách khỏi chữ viết tay

Đây là thay đổi ít được nói tới nhất nhưng tốn thời gian nhất. HSK 3.0 lần đầu tách hai việc vốn bị gộp: nhận ra chữ khi nhìn thấy, và tự tay viết được chữ ấy ra. Trong 3.000 chữ Hán của chuẩn, chỉ 1.200 chữ buộc phải viết tay - đúng 40%.

Chuẩn dành hẳn mục 5.8 手写汉字表 (shǒuxiě hànzì biǎo - bảng chữ Hán viết tay) cho phần này, và yêu cầu bắt đầu ngay từ cấp 1: viết được 100 chữ, chép tối thiểu 10 chữ mỗi phút, kèm quy tắc nét và bút thuận.

Nhiều bài viết tiếng Anh nói viết tay chỉ bắt đầu từ cấp 5, hoặc cấp 1 đến 4 không cần viết. Cả hai đều không khớp văn bản gốc. Chi tiết đầy đủ nằm ở bài HSK 3.0 là gì.

Khác biệt 5: đề ngắn lại nhưng đo thứ khác

Theo thông tin công bố tại Việt Nam, đề thi HSK 3.0 giảm 10 đến 30 câu và rút ngắn 7 đến 20 phút ở mỗi cấp so với đề cũ, trong khi lượng từ vựng lại tăng ở mọi cấp. Ít câu hơn mà yêu cầu cao hơn là dấu hiệu đề đang đo thứ khác, không phải đề nhẹ đi.

Cũng theo nguồn này, thí sinh sẽ thi viết ngay từ cấp độ 2, còn thi nói HSKK trải từ cấp 3 đến cấp 6.

Xin phân biệt cho rõ: những con số về đề thi ở mục này đến từ thông tin công bố trên báo chí trong nước, còn các bảng số liệu phía trên trích chuẩn năng lực GF 0025—2021. Hai văn bản khác nhau - chuẩn mô tả năng lực cần có, đề cương đề thi mới quyết định kiểm tra thế nào. Khi có bản đề cương chính thức bằng tiếng Việt, chúng tôi sẽ cập nhật.

HSK 3.0 có khó hơn HSK 2.0 không?

Khó hơn ở lượng và ở diện, nhưng không phải "khó gấp nhiều lần" như nhiều người lo. Cấp 1 của bản mới đòi 500 từ trong khi cấp 1 bản cũ chỉ khoảng 150 - đó là mức nhảy thật. Nhưng ba cấp Sơ đẳng vẫn xoay quanh tình huống đời thường, và nhịp thêm 300 chữ mỗi cấp là nhịp học được.

Cái làm người chuyển từ 2.0 sang hụt chân thường không phải từ vựng, mà là hai kỹ năng chưa từng nằm trong thói quen ôn cũ: viết tay và dịch. Từ vựng thì cày thêm là kịp; tay quen đường nét thì không.

Nên bắt đầu từ đâu

Nếu bạn mới học, đừng bận tâm chuyện đối chiếu cấp cũ với cấp mới - cứ đi thẳng theo HSK 3.0. Nếu đang học dở bản cũ, phần từ vựng và ngữ pháp chuyển sang gần như trọn vẹn; việc cần làm là vá hai khoảng trống nói trên.

Cần lưu ý: chưa có bảng quy đổi chính thức giữa cấp HSK 2.0 và cấp HSK 3.0. Cách thực tế để tự định vị là so lượng từ vựng tích luỹ của mình với cột từ vựng trong bảng bốn chiều ở trên, rồi lùi lại một bậc cho an toàn, vì bản mới còn đòi thêm chữ viết tay và ngữ pháp được đếm riêng.

Ba việc nên làm ngay, không cần đợi tới lúc đăng ký thi: nắm các nét cơ bản và quy tắc bút thuận, sửa cách cầm bút trước khi thói quen sai đóng cứng, rồi luyện viết đều tay mỗi ngày.

Ứng dụng Kai Hanzi (开) làm đúng phần khó nhằn ấy: mỗi chữ có nét động theo đúng thứ tự bút thuận, chế độ luyện viết chấm điểm ngay trên màn hình, và lịch ôn giãn cách để chữ đã viết được không rơi rụng. Mỗi ngày vài chữ, đều tay - đó là cách duy nhất khiến phần viết tay thôi đáng sợ.