Từ 今天 (jīntiān) nghĩa là gì?

今天 là mốc gốc của cả hệ thống ngày trong tiếng Trung

Học 今天 mà chỉ dừng ở nghĩa "hôm nay" là phí, vì nó là cái mốc để suy ra bốn từ còn lại. Tiếng Trung đặt tên các ngày quanh hôm nay theo đúng một khuôn: giữ nguyên chữ 天, chỉ đổi chữ đứng trước.

Nhớ được một dòng là nhớ được cả bảng — đây là kiểu "họ từ" giúp học nhanh hơn học lẻ, cùng cách khai thác trong 150 từ vựng HSK 1 thông dụng nhất.

Khuôn này còn chạy tiếp với đơn vị khác: đổi 天 thành 年 (nián, năm) ra 今年 (năm nay), 明年 (năm sau); đổi thành 晚 ra 今晚 (tối nay). Riêng "năm ngoái" thì phá lệ — là 去年 (qùnián) chứ không phải "昨年".

Ba lỗi người Việt hay mắc với 今天

1. Đặt 今天 ở cuối câu. Tiếng Việt nói "Tôi đi học hôm nay", nên tay quen viết ❌ 我去学校今天. Sai. Trong tiếng Trung, trạng ngữ thời gian phải đứng trước động từ:

• 今天我去学校。 (Jīntiān wǒ qù xuéxiào.) — Hôm nay tôi đi học.
• 我今天去学校。 — cũng đúng, nhấn vào "tôi".

Đứng đầu câu hay đứng sau chủ ngữ đều được, nhưng không bao giờ đứng sau động từ.

2. Thêm 在 trước 今天. Tiếng Việt có "vào hôm nay", nên nhiều người viết ❌ 在今天我很忙. Danh từ thời gian như 今天 tự làm trạng ngữ được, không cần giới từ. Nói 今天我很忙 là đủ.

3. Cố nhét 是 vào mọi câu. Với 星期 (thứ) và ngày tháng, tiếng Trung cho phép danh từ trực tiếp làm vị ngữ:

• 今天星期一。 (Jīntiān xīngqīyī.) — Hôm nay thứ Hai. ✔ rất tự nhiên
• 今天是星期一。 — cũng đúng, trang trọng hơn một chút.

Nhưng khi vị ngữ không phải thời gian thì bắt buộc có 是: 今天是我的生日。(Hôm nay là sinh nhật tôi.)

Những câu hỏi có 今天 dùng hằng ngày

Đây là nhóm câu bạn sẽ dùng ngay từ tuần đầu học nói:

• 今天几号？ (Jīntiān jǐ hào?) — Hôm nay ngày mấy?
• 今天星期几？ (Jīntiān xīngqī jǐ?) — Hôm nay thứ mấy?
• 今天天气怎么样？ (Jīntiān tiānqì zěnmeyàng?) — Hôm nay thời tiết thế nào?

Câu cuối có hai chữ 天 liền nhau (今天 + 天气) — trông lạ mắt nhưng hoàn toàn đúng, vì đó là hai từ khác nhau chứ không phải một chữ lặp. Cách hỏi này dùng cấu trúc 怎么样, xem thêm ở trang từ đó.

Muốn nói rõ buổi trong ngày, ghép thẳng phía sau: 今天早上 (sáng nay), 今天中午 (trưa nay), 今天下午 (chiều nay), 今天晚上 (tối nay). Thứ tự luôn là từ đơn vị lớn tới nhỏ — ngày trước, buổi sau — ngược hẳn tiếng Việt "sáng nay".

今 hiếm khi đứng một mình

Một điểm đáng chú ý về mặt chữ: 今 chỉ có 4 nét và nghĩa rất rõ ("nay"), nhưng trong tiếng Trung hiện đại nó gần như không bao giờ đứng riêng. Nó sống trong các từ ghép: 今天, 今年, 今晚, 如今 (rújīn, ngày nay), 至今 (zhìjīn, đến nay).

Đây là đặc điểm chung của rất nhiều chữ Hán cổ: nghĩa còn nguyên nhưng phải đi kèm chữ khác mới thành từ dùng được. Người học tiếng Việt có lợi thế ở chỗ âm Hán-Việt "KIM" vẫn còn sống trong kim cổ, cổ kim — nghĩa "nay" đối với "xưa" khớp y hệt. Đây chính là kiểu bắc cầu được nói kỹ trong âm Hán-Việt: lợi thế của người Việt khi học chữ Hán.

Mẹo nhớ từ 今天

Hình dung chữ 今 như một mái che nhỏ úp xuống, chụp lấy đúng khoảnh khắc đang diễn ra — cái "bây giờ" bị nhốt dưới mái. Còn 天 là 大 (người dang tay) có thêm một nét ngang trên đầu: bầu trời ở trên cao con người, mà một lượt trời sáng rồi tối chính là một "ngày".

Ghép lại: cái ngày đang nằm dưới mái che của hiện tại = hôm nay.

Với người Việt còn một mẹo nhanh hơn: đọc thẳng âm Hán-Việt KIM THIÊN. "Kim" như trong kim cổ, "thiên" như trong thiên thời. Nghe qua một lần là nhớ, vì cả hai âm đều đã có sẵn trong tiếng Việt.