Cách viết chữ 跟 (gēn)

Chữ 跟 - "đi theo", và cũng là chữ "với"

跟 có nghĩa gốc là gót chân, từ đó ra nghĩa đi theo, bám theo: 跟着我 (gēnzhe wǒ, đi theo tôi), 跟随 (gēnsuí, theo sát), 跟踪 (gēnzōng, bám theo, theo dõi).

Nhưng cách dùng bạn gặp nhiều nhất lại là làm giới từ "với, cùng" trong khẩu ngữ: 我跟你一起去 (Wǒ gēn nǐ yìqǐ qù, Tôi đi cùng với bạn), 跟他说 (gēn tā shuō, nói với anh ấy). Ở vai này 跟 gần như thay được 和 (hé) trong lời nói hằng ngày, chỉ thân mật hơn.

Tên gọi từng nét trong chữ 跟

Chữ 跟 có 13 nét, khớp bộ dữ liệu nét chuẩn hanzi-writer-data mà app Kai Hanzi dùng để render. Chia hai khối: ⻊ bên trái (7 nét), 艮 bên phải (6 nét).

Phân tích chi tiết từng nét

Chữ trái-phải: hoàn thành trọn bộ ⻊ rồi mới sang 艮.

1-3. Khung 口 của bộ chân: sổ, ngang gập, ngang khép đáy - viết nhỏ và cao. 4-6. Phần dưới bộ chân: sổ, ngang ngắn, sổ - ba nét dựng phần "ống chân". 7. Nét hất (㇀): kết bộ ⻊ bằng một nét hất chéo lên phải. Đây là đặc điểm của mọi bộ đứng bên trái: nét cuối hất lên để "dẫn" bút sang phần bên phải. Viết thành nét ngang thẳng là sai. 8-10. Phần trên của 艮: ngang gập tạo khung, rồi hai vạch ngang nằm trong. 11. Nét sổ hất (㇗): sổ xuống rồi hất lên - lại một nét liền, không tách. 12. Nét phẩy (丿): đổ xéo xuống trái. 13. Nét mác (㇏): trải một nét dài xuống phải, kết bằng đuôi loe - nét dài nhất, giữ thăng bằng cho khối bên phải.

Bố cục: bộ ⻊ chiếm khoảng 1/3 bề ngang và viết cao, hẹp; 艮 chiếm 2/3 còn lại. Xem 8 quy tắc thứ tự nét (bút thuận).

Bộ thủ và cấu tạo chữ 跟

Bộ thủ của 跟 là 足 (zú) - âm Hán-Việt TÚC, nghĩa là bàn chân, bộ thủ Khang Hy số 157. Khi đứng bên trái, 足 viết thành dạng rút gọn ⻊. Phần bên phải 艮 (gèn) gợi âm, nghĩa gốc là dừng lại, ương ngạnh.

Bộ ⻊ là chùm chữ rất dễ đoán, gần như toàn bộ liên quan tới chân và chuyển động: 跑 (pǎo, chạy), 跳 (tiào, nhảy), 路 (lù, đường), 踢 (tī, đá), 蹲 (dūn, ngồi xổm), 践 (jiàn, giẫm). Thấy ⻊ là biết chữ nói về cái chân đang làm gì đó - xem bộ thủ là gì và 20 bộ thông dụng nhất và 214 bộ thủ Khang Hy.

Mẹo nhớ chữ 跟

Ghép nghĩa hai phần: bàn chân (⻊) bước tới đâu thì dừng (艮) ở đó, như cái bóng bám theo - đó là "đi theo". Từ nghĩa "gót chân" tới "bám theo" rất tự nhiên: gót chân là phần luôn đi sau bàn chân, không bao giờ rời.

Mẹo cho vai giới từ "với": hình dung hai người bước cùng nhịp chân - 我跟你 nghĩa đen gần như "tôi theo chân bạn", dùng làm "tôi với bạn". Nhớ hình ảnh bước cùng là dùng đúng ngay.

Về âm Hán-Việt, 跟 đọc là CÂN - âm này ít quen với người Việt hơn các chữ khác, nên đây là chữ nên dựa vào hình ảnh bàn chân thay vì dựa vào âm. Không phải chữ nào cầu Hán-Việt cũng bắc được, và biết lúc nào không dùng nó cũng là một phần của âm Hán-Việt: lợi thế của người Việt.

Đừng nhầm 跟 với 很, 银 và 根

Bốn chữ này dùng chung phần 艮 bên phải, chỉ khác bộ bên trái - và cả bốn đều là chữ HSK sơ cấp nên rất dễ lẫn:

Mẹo ngắn: chân thì theo (跟), bước ngắn thì rất (很), kim loại thì bạc (银), cây thì rễ (根). Chú ý 跟 và 根 đọc y hệt nhau (gēn) - phân biệt bằng mặt chữ chứ không bằng tai: 跟着 (đi theo) khác 根本 (căn bản, gốc rễ).