Từ 可能 (kěnéng) nghĩa là gì?

可能 làm được ba vai trong câu

Đây là từ hiếm hoi đóng cả ba vai mà không đổi hình — nhận ra vai nào là hiểu đúng câu:

Vai thông dụng nhất là vai đầu: đặt 可能 trước động từ để hạ giọng chắc chắn xuống. Người Trung Quốc dùng rất nhiều — nói thẳng "anh ấy không đến" nghe võ đoán, thêm 可能 là câu mềm và lịch sự hơn hẳn.

可能, 会, 也许 — ba mức chắc chắn

• 一定 (yídìng) — chắc chắn: 他一定来。
• 应该 (yīnggāi) — đáng lẽ, chắc là: 他应该来。
• 可能 (kěnéng) — có lẽ, khoảng 50%: 他可能来。
• 也许 / 或许 (yěxǔ / huòxǔ) — có thể, phỏng đoán yếu hơn, thiên văn viết.

Chú ý phân biệt với 会 (huì): 会 nói về khả năng xảy ra trong tương lai (他会来的 — anh ấy sẽ đến thôi), còn 可能 là phỏng đoán của người nói. Hai từ này ghép được với nhau: 他可能会来 (có lẽ anh ấy sẽ đến) — rất tự nhiên.

Phủ định: 不可能 (bù kěnéng) = không thể nào, mạnh hơn nhiều so với 可能不 (có lẽ không). So sánh:

• 他可能不来。— Có lẽ anh ấy không đến. (phỏng đoán)
• 他不可能来。— Anh ấy không thể nào đến được. (khẳng định chắc)

Vị trí chữ 不 đổi thì nghĩa đổi hẳn — đây là chỗ người mới hay nói nhầm ý.

可 và 能 — hai chữ "có thể" khác nhau

Cả hai chữ trong từ này đều nghĩa "có thể", nhưng khi đứng riêng thì phân vai rõ:

• 能 (néng) — có năng lực, đủ điều kiện làm: 我能游泳 (tôi biết bơi), 今天我不能去 (hôm nay tôi không đi được).
• 可以 (kěyǐ) — được cho phép: 我可以进来吗？(tôi vào được không?).
• 会 (huì) — biết làm do học được: 我会说汉语 (tôi biết nói tiếng Trung).

Ba từ này là bộ ba kinh điển của HSK 2, và sai nhiều nhất ở cặp 能 / 会: học mà biết thì dùng 会, đủ sức hoặc đủ điều kiện thì dùng 能.

Mẹo nhớ 可能

Chữ 可 5 nét, có 口 (khẩu — miệng) và một nét móc. Nhớ theo hình: mở miệng gật đầu — được, chấp thuận. Chữ này cực kỳ năng suất: 可以 (có thể), 可爱 (dễ thương), 可怕 (đáng sợ), 可是 (nhưng). Nó cũng chính là chữ tạo nên 哥哥 — hai chữ 可 chồng lên nhau.

Chữ 能 10 nét, hình gốc vẽ con gấu (nghĩa "gấu" sau chuyển sang chữ 熊, còn 能 giữ nghĩa "năng lực"). Cách nhớ: con gấu là biểu tượng của sức mạnh, mà có sức thì làm được — 能 nghĩa "có thể, năng lực".

Ghép lại: được phép (可) và đủ sức (能) = có thể, có lẽ. Âm Hán-Việt KHẢ NĂNG trùng khít tiếng Việt, nên từ này người Việt chỉ cần nhớ mặt chữ — đúng lợi thế mô tả trong âm Hán-Việt: lợi thế của người Việt.