Từ 现在 (xiànzài) nghĩa là gì?

现在 là danh từ, 正在 là phó từ — lẫn hai từ này là lỗi kinh điển

Cả hai đều dịch ra tiếng Việt gần giống nhau ("bây giờ" / "đang"), nên người học hay thay thế bừa. Nhưng chúng thuộc hai loại từ khác nhau và không đổi chỗ cho nhau được:

Vì 现在 là danh từ, nó làm được những việc mà 正在 không làm được: đứng đầu câu, làm chủ ngữ, đứng sau giới từ (到现在 — cho tới bây giờ). Xem thêm ở trang 正在.

Hai từ này còn dùng chung được trong một câu, và đó là câu rất tự nhiên: 现在我正在开会。 (Bây giờ tôi đang họp.) — 现在 định khung thời gian, 正在 nói hành động đang chạy.

Vị trí của 现在 trong câu

Giống mọi trạng ngữ thời gian tiếng Trung, 现在 đứng trước động từ — đầu câu hoặc ngay sau chủ ngữ, tuyệt đối không đứng cuối:

• ✔ 现在我很忙。 / 我现在很忙。 — Bây giờ tôi rất bận.
• ❌ 我很忙现在。

Người Việt hay mắc lỗi này vì tiếng Việt cho phép "Tôi bận bây giờ". Cứ nhớ nguyên tắc chung: thời gian đi trước hành động, y như khi dùng 今天.

Những câu có 现在 dùng mỗi ngày

• 现在几点？ (Xiànzài jǐ diǎn?) — Bây giờ mấy giờ? (câu hỏi giờ chuẩn, không cần 是)
• 现在开始。 (Xiànzài kāishǐ.) — Bắt đầu ngay bây giờ.
• 你现在在哪儿？ — Bây giờ bạn đang ở đâu?
• 到现在为止 (dào xiànzài wéizhǐ) — cho đến thời điểm này
• 从现在起 (cóng xiànzài qǐ) — kể từ bây giờ

Câu thứ ba có hai chữ đọc gần giống nhau — 现在 (xiànzài) rồi 在 (zài, ở) — nghe qua tưởng lặp thừa nhưng hoàn toàn đúng: một chữ nằm trong từ chỉ thời gian, một chữ là giới từ chỉ nơi chốn. Chính chữ 在 mang cả hai vai đó.

现在, 目前 hay 如今 — chọn theo văn cảnh

Ba từ cùng nghĩa "hiện nay" nhưng khác hẳn về sắc thái, dùng nhầm sẽ lệch giọng văn:

• 现在 — trung tính, dùng được mọi lúc, từ nói chuyện tới viết lách. Nếu phân vân thì chọn từ này.
• 目前 (mùqián) — "trước mắt, hiện thời", nghe trang trọng, hay gặp trong tin tức và báo cáo: 目前的情况 (tình hình hiện tại).
• 如今 (rújīn) — "ngày nay", mang ý so sánh với quá khứ, đượm chút hoài niệm: 如今变化很大。(Ngày nay thay đổi nhiều lắm.)

Với người mới học, chỉ cần dùng thật thạo 现在 là đủ cho toàn bộ HSK 1–3; hai từ kia để dành khi bắt đầu đọc báo.

Mẹo nhớ từ 现在

Chữ 现 là một ví dụ đẹp của chữ hình thanh: bên trái là 王 — nhưng ở vị trí này nó không phải chữ "vương", mà là bộ 玉 (ngọc) đã bỏ dấu chấm. Bên phải là 见 (jiàn, nhìn thấy), vừa gợi nghĩa vừa gợi âm. Ghép lại: viên ngọc lộ ra cho người ta nhìn thấy — đó là hiện ra, xuất hiện, hiện tại.

Nhận ra bộ 玉 nằm bên trái chữ là một mẹo đọc chữ Hán rất đáng giá: cả họ chữ 玩 (chơi), 玻璃 (thuỷ tinh), 珍 (trân quý), 现 đều dính tới ngọc hoặc thứ quý sáng. Cách khai thác bộ thủ theo họ chữ như vậy nằm ở bộ thủ là gì và 20 bộ thông dụng nhất.

Chữ 在 thì có bộ 土 (đất) ở dưới: cái gì đứng được trên mặt đất tức là nó đang tồn tại, đang ở đó. Nghĩa "ở, tại" và nghĩa "đang" của nó đều mọc ra từ hình ảnh này.

Ghép lại: cái đang lộ ra và đang có mặt trên mặt đất = bây giờ. Âm Hán-Việt HIỆN TẠI trùng khít với từ tiếng Việt ta vẫn dùng, nên đây là một trong những từ dễ nhớ nhất HSK 1 với người Việt — thêm một minh chứng cho lợi thế âm Hán-Việt.